Với nhà giáo Phạm Gia Cửu, sáng tác không đơn thuần là công việc, mà là một sự dấn thân. Những tác phẩm ra đời thường bắt nguồn từ những trải nghiệm rất thật: ký ức tuổi thơ, quê hương làng xóm, những năm tháng lao động, những biến động của xã hội và cả những trăn trở rất riêng của kiếp người. Từ đó, thơ ca và nhiếp ảnh trở thành nơi gửi gắm tình yêu đất nước, con người và cuộc sống.

Nhà giáo Phạm Gia Cửu và những tác phẩm lưu giữ hồn người

Từng là  chủ nhiệm khoa Vật Lý của trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2, sau này ông chuyển qua vụ Tổ chức của Bộ Giáo dục & Đào đạo. Cho dù làm ở bất cứ cương vị, hay lĩnh vực nào thì ông cũng rất nhiệt huyết, tận tâm hết mình. Đến khi về hưu, ông vẫn luôn lạc quan yêu đời với chiếc máy ảnh trong tay đã lưu lại những khoảnh khắc tất cả những ngì mình từng đi qua. Với ông, thơ chỉ là những nét chấm phá. Tuy ít viết, nhưng bài thơ nào cũng để lại trong lòng người đọc những suy ngẫm, học hỏi và tràn đầy sức sống.

Nhà giáo Phạm Gia Cửu

Tác phẩm của ông đã để lại dấu ấn sâu đậm trong lòng bạn đọc bởi khả năng chạm tới những cảm xúc phổ quát. Đó có thể là nỗi nhớ làng quê trong một buổi chiều xa xứ, là hình ảnh người mẹ tảo tần sớm hôm, hay là những suy ngẫm về thời gian, tuổi trẻ và sự mất mát. Những vần thơ, những bức ảnh không ồn ào, không cầu kỳ, nhưng lại khiến người đọc dừng lại, suy ngẫm và tìm thấy chính mình trong từng câu chữ.

Đáng chú ý, trong trong số những tác phẩm, ông Phạm Gia Cửu thể hiện rõ trách nhiệm xã hội của người cầm bút. Tác phẩm ông viết không chỉ để bộc lộ cảm xúc cá nhân, mà còn là tiếng nói đồng cảm với con người trước những khó khăn, thử thách của cuộc sống. Những bài thơ, những bức ảnh về người lao động, về vùng quê còn nhiều gian khó, về những phận người lặng lẽ…đã góp phần lan tỏa tinh thần nhân văn, khơi gợi lòng trắc ẩn và sự sẻ chia trong cộng đồng.

Nhiều tác phẩm của ông đã để lại dấu ấn sâu đậm trong lòng bạn đọc

Bên cạnh nội dung, hình thức nghệ thuật trong các tác phẩm cũng cho thấy sự tìm tòi, đổi mới không ngừng. Ông Phạm Gia Cửu linh hoạt trong việc sử dụng thể thơ, nhịp điệu và hình ảnh, tạo nên phong cách riêng, không trộn lẫn. Chính sự kết hợp hài hòa giữa cảm xúc, tư tưởng và nghệ thuật đã giúp các tác phẩm vượt qua giới hạn của thời gian, tiếp tục được bạn đọc đón nhận và trân trọng.

Có thể nói, nhà giáo Phạm Gia Cửu và các tác phẩm của ông đã, đang và sẽ tiếp tục góp phần làm giàu đời sống tinh thần xã hội. Trong một thế giới ngày càng vội vã, thơ ca vẫn giữ vai trò như một khoảng lặng cần thiết, giúp con người nhìn lại chính mình. Qua những tác phẩm được chắt lọc từ trái tim, ông Phạm Gia Cửu âm thầm lưu giữ hồn người, hồn quê và hồn dân tộc bằng ngôn ngữ của cái đẹp và lòng nhân ái.  Trong số những bài thơ ông viết, phải kể đến bài “Ngân nga khúc nhạc tuổi già” rất ý nghĩa và sâu sắc được nhiều người đón đọc.

NGÂN NGA KHÚC NHẠC TUỔI GIÀ

Cụ Cửu nay vượt tám mươi

Cụ cười tủm tỉm yêu đời mỗi khi

Tháng ngày qua những chuyến đi

Hà Nội phong cảnh diệu kỳ quanh năm.

Tới tận nước Mỹ xa xăm

Nắng trưa cũng mặc, trực thăng cụ ngồi

Ngắm nhìn vách đá chơi vơi

Lướt thuyền nhè nhẹ dòng trôi lững lờ.

Cụ chụp ảnh, cụ làm thơ

Khi xem hoa nở lúc chờ trăng lên

Cụ thủ thỉ với cụ em

Chụp chung vài kiểu làm duyên tự tình.

Quanh năm biết mấy ngày sinh

Cụ nâng chén cũng quên mình như ai

Tết đến cụ chẳng dông dài

Áo đỏ, khăn xếp sớm mai trình làng.

Đi đâu cụ cũng đàng hoàng

Giày đen bóng, mũ thời trang ưa nhìn

Tuổi già như cụ tựa tiên

Trời thương chúc cụ bách niên mai ngày.

(Hà Nội, 27/01/2026  - PHẠM GIA CỬU)

Thuỳ Trang